Dünya Ticaret Savaşlarında Yeni Cepheler Açılmaya Devam Ediyor

Dünay ticaret savaşlarında  yeni cepheler açılmaya devam ediyor. Amerikan ekonomisi bugün takriben 20 trilyon dolarlık bir dev. İkinci Dünya Savaşı'nın hemen peşinden rezerv (o dönem için altın) sıkıntısı çeken Avrupa ülkelerine yeni ve emin bir liman arayışının neticesi olarak ortaya çıkan Bretton Woods Sistemi bu devi büyütürken zaaflarını görmezden geldi. 1944’te ortaya çıkan bu sistemle 1 ons altın 35 USD’e endekslendi. Bu sayede altın var olmasa da basılan dolarla sabit miktarda altın alınabilineceği fikri yatırımcının ve Avrupa merkez bankalarının gözünde doları altına dönüştürdü.

Bretton Woods Sistemi'nin Sonu

Ne var ki yatırımcılar sistemin açıklarını bulmakta gecikmedi. Yoğun altın ihtiyacına cevaplayamayan FED 1960’larda sistemi revize faktörün yollarını aradı. Öncelikle doları devüle etme yolu seçen FED bu yolla 1971 seneye dek sistemi ayakta tuttu. Lakin, Amerikan başkanı Nixon’un doların bir daha devüle edilmeyeceğine değin sözü de sistemi kurtaramadı. 1973 seneninde sistem tamamiyle iflas etti ve doların altına endekslenmesinden vazgeçildi. Ama altın karşılığı para basılabilir efsanesi baki kaldı.

Bu sayede FED tahviller aracılığı ile dolar üzerinde daha da özgür bir güç ele geçirdi. Ama Avrupa ve Asya merkez bankaları rezerv tercihlerini dolardan yana kullanmaya devam etti. Bu da FED’in sadece kendi para birimi değil tüm para birimleri üzerinde bir güce sahip olmasına sebep oldu. Başka bir söylemle sistemin enkazları devi büyüttü...

Bretton Woods Nedir?

Sistemin Ardından

Bretton Woods sisteminin son emeli dünya ekonomisinde ve dünya dış ticaretinde balans sağlamaktı. Amerikan ekonomisi de Bretton Woods sisteminden vazgeçilmesinin ardından dış ticaret açığı meseleleriyle ilk defa büyük ölçüde karşılaştı. Bunun bir diğer sebebi ise Amerikan Doları’nın dünya piyasalarında daha değişken bir hal alması oldu. 1970’lerdan 2000’lere kadar Amerikan ekonomisinin dış ticaret açığı gittikçe arttı. Lakin bu artış daha çok hammadde ticaretinden dolayı olduğu için göz ardı ediliyordu. 2008 Dünya Finansal Krizi’nin ardından FED aldığı parasal genişleme kararı dolara dünya piyasalarında değer kaybettirdi. Ne var ki nispi değersiz dolar dahi gelişmekte olan Asya piyasaları için bulunmaz bir nimetti.

Akan Dolar

2008’den itibaren dünyanın dört bir yanına Amerikan yatırımcıları aracılığı ile dolar akmaya başladı. Çin gibi ucuz ve niteliksiz iş gücü barındıran ülkelerin ilk tercihi bu akan dolarları inşaat sektöründe kullanmaktı. Bu büyük imar hareketinin boyutları tek bir dipnot ile izah edebilir. Çin’in 2011-2013 seneleri arasında kullandığı beton miktarı AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin 20.yy’da kullandığı toplam miktardan daha fazla oldu. Bunun neticeninde yüzlerce şehir heyetti fakat bu şehirlere yerleşenler şehirlerin kaderinin hayalet olmaktan kurtarmaya yetmedi. Çin 2014 seneninde aldığı kökten bir kararla akan doların istikametini fason imalattan ve inşaattan yüksek nitelikli ve son ürüne döndürdü.

Yeni Dünya Düzenine Doğru

Çin’in üzerinde oluşan ucuz ve kalitesiz ürün algısı her geçen gün kırılırken ve Çin’e yüksek teknolojide bir güven oluşmaya başlarken Çin ele geçirdiği gücün politik yansımasını aramaya başladı. Siyasi güç elde faktörün ilk koşulunun ekonomik güç ele geçirmek olduğunun şuurunda olan Çin’in Amerikan Doları’nın dolayısıyla FED’in dünya ticareti üzerindeki hegemonyasını kırmak için müracaat ettiği ilk yol dış ticarette doları değil Yuan’ı veya altını seçenek etmek oldu. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin buna tepkisi kısıtlı düzeyde kaldı. Lakin Çin’in dünya arenasında AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin tarihsel düşmanlarını yanına çekmeye başlamasıyla ve Şangay Beşlisi’nin ortaya çıkmasıyla Soğuk Savaşın ardından dolarla yürütülen dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12’si altınla ve mahalli para birimleriyle yürütülmeye başlandı. Amerika’nın ise pazardaki hissesinin tek başına yüzde 13 olduğuna da göz önünde bulunduralım.

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin Reaksiyonsuzluğu

2010 seneninde dünya ekonomisin yüzde 22.7’sini* kontrol eden AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ siyasi tehditler dışında Beşli’den yalnızca İran’a dolaysız olarak ekonomik yaptırımlar uyguladı. Ne var ki Çin’in durdurulamaz yükselişi ve 2030 dolaylarında AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ ekonomisini geçeceği rizikosu AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’yi yeni bir pozisyon almaya itti. Beşli’den Çin’in seçilmesindeki diğer bir sebep ise Amerikan cari açığı. Yukarıda da söz ettiğim gibi Bretton Woods’un hemen peşinden artan cari açığı AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ hep göz ardı etti lakin Çin özelinde oluşan açık bilhassa Çin’in yüksek teknoloji imalatı ile çok değişik bir boyut kazandı. Aşağıdaki tablodan da görülebileceği üzere Amerikan ithalatının yüzde 21.85’sini Çin menşei ürünler oluştururken bunun AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’ye fiyatı takriben 526 Milyar USD. Diğer taraftan AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ ihracatında Çin’in hissesi ise sadece yüzde 8.45. Bu da 129 Milyar USD’ye tekabül ediyor. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin cari açığının 861 Milyar USD olduğunu göz önüne alırsak Çin ticaretindeki AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin zararı cari açığının takriben yüzde 50’si. Başka bir söylemle AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin kaybetti her iki Amerikan dolarından biri Çin’in cebine gidiyor.

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin İlk İkazı

Trump’un geçtiğimiz senelerde Xi Jinping (Çin Devlet Başkanı) ile yaptığı müzakerelerin hemen peşinden yapılan toplantılarda dikkat çektiği noktada AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin Çin ile ticaretinde oluşan cari balanssızlığı gidermek oldu. Çin’e ilk evrede her sene takriben 100 milyar dolarlık yüksek teknoloji ve 200 milyar USD’lik askeri malzeme ticareti öneri edilse de Pekin idaresi sıcak bakmadı tersine açığın artmasını sağlayan hamlelerle bu öneriye karşılık verdi.

İlk Mermisi Kim, Nasıl Attı?

Son zamanlarda savaşlar artık konveksiyonel yollardan ifa edilmiyor. Ya “Amerika destekli” gruplarla “Çin Destekli” gruplar Suriye’de çatışılıyor veyahut dünyanın en büyük liberal (!) ekonomisi Amerika’da devlet destekli teknoloji şirketlerinin ismi komünist (!) Çin’in bağımsız kuruluşlarıyla mücadelede geçiyor. Suriye İç Savaşındaki çıkmazlar başka bir yazının konusu olsun. Biz devlerin ekonomik mücadelesinin içine daha da girelim. Bölüme ismini veren ilk mermi; Çin ekonomisi ve endüstrisi için hayatı ehemmiyet taşıyan Çin çeliğine konan fahiş gümrük vergisi oldu. Ticaret savaşının işaret fişeği minvalindeki bu karara Çin’de mütekabiliyet asalıyla tepki verdi ve Amerikan ürünlerine ek gümrük vergileri yürürlüğe koydu.

İkinci Cephe

Yukarıda Çinin dönüşümünde yatırımları teknolojiye kaydırmasından söz ettik. Bunun meyvelerini ise son iki yıldır misliyle toplamaya başlayan Çin’in dünya cep telefonu pazarından iletişim sektörüne kadar pek çok alanda faaliyet gösteren ansızın fazla devi oldu. Aşağıdaki tablolarda görülebileceği gibi son 2 senede Huawei’in dünya akıllı telefon pazarındaki yeri kayda değer derece değişti ve Amerikan devi Apple’ı geride bıraktı. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ rekabet heyetinin bu durama ilk reaksiyonu Çin’den dışardan alınan telefonlarda AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’de üretilen Qual işlemcileri kullanma zorunluluğu oldu. Başka bir söylemle AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’de kapitalist sistemin sevdiği marka ve isim değerinden vazgeçip komünistçe bir tavırla imalat ve metasal değer ekonomisine göz kırptı. Ancak bunlarda Çin devlerini durduramadı ve geçtiğimiz sene ilk çeyreğine göre Apple’ın satışlarında takriben yüzde 30’luk bir azalma görüldü. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’nin son ikazı ise Kanada’da bir iş müzakeresi için bulunan Huawei CEO’snun kızı bu arada şirketin CFO’sunu gözaltına alınmak oldu. Ne var ki bunlarda Çinin pozisyonunda bir farklığa kapı aralamadı

Halı Bombardımanı

İkinci dünya savaşı esnasında sivil, asker, işçi, çocuk gözetmeden şehirleri yerle bir etmek için yapılan bir hava saldırısı türü olan halı bombardımanını yanan Dresden görüntüleri ile anımsarsınız. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ yine bu yola müracaat etti ve Çin’e ekonomik bir halı bombardımanına başladı. Bi tabi bu bombardımanın kalbi teknoloji oldu. Öncelikle Google Huawei’nin “açık kaynak kodlu” android işletim sistemini kullanmasını yasakladı. Ardından Microsoft, Qualcom, Intel kendi ürünlerinin Huawei tarafından kullanılmasını yasakladı. Bu bombardıman yalnızca teknoloji ile hudutlu kalmadı ve AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ geçtiğimiz günlerde değerli taş ticaretine de ek gümrük vergileri getirdi.

Akıllardaki Bir takım Sualler

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’de bu bombardımanda neden dolaysız olarak tek bir Çin şirketini hedef aldı? Bu bir ikaz mı yoksa bir itibar katli mi? Diğer taraftan Çin tarafından şu ana dek yapılan izah tedbirlerimiz aldık oldu. 

Yorumlar

Yorum Yaz

Değerlendirme yapınız 1-5 arası!

Bizden haberdar olmak ister misiniz?


Copyright 2018, Profesyonel Firma Rehberi-Firma tanıtımı-Ürün Tanıtımı